Stal Mielec to klub, który w polskiej piłce zapisał się złotymi zgłoskami, choć dziś wielu młodszych kibiców może nie zdawać sobie sprawy z jego historycznego znaczenia. W latach 70. drużyna z Mielca dwukrotnie sięgnęła po mistrzostwo Polski – w 1973 i 1976 roku – i przez kilka sezonów należała do krajowej elity. Potem przyszły trudne czasy, upadek, a następnie długa droga powrotu. Historia Stali to opowieść o wzlotach i upadkach, która doskonale pokazuje, jak zmieniała się polska piłka na przestrzeni dekad.
Dla osób zaczynających przygodę z polską piłką Stal Mielec może być ciekawym przykładem klubu ze średniego miasta, który potrafił osiągnąć szczyt, ale też doświadczył bolesnego upadku. Warto poznać tę historię, bo pozwala lepiej zrozumieć kontekst współczesnych rozgrywek i rangę niektórych rywalizacji.
Historia klubu – od fabryki do mistrzostw
Stal Mielec powstała 10 kwietnia 1939 roku jako sekcja piłkarska klubu sportowego PZL Mielec, związanego z lokalną fabryką lotniczą. To typowy przykład klubu robotniczego, jakich w PRL-u było wiele – drużyna finansowana przez zakład pracy, skupiająca pracowników i młodzież z okolicy.
Pierwsi piłkarze Stali to zawodnicy z innych mieleckich klubów oraz pracownicy fabryki samolotów PZL. W pierwszych latach klub grał na lokalnych boiskach, a obecny stadion został wybudowany w 1953 roku. To właśnie na tym obiekcie Stal przeżyje swoje największe triumfy.
Droga do najwyższej klasy rozgrywkowej nie była szybka. Klub stopniowo wspinał się po szczeblach ligowych, budując coraz silniejszy skład. Przełom nastąpił w latach 60., gdy do drużyny zaczęli trafiać utalentowani zawodnicy z całej Polski.
Złote lata 70. – szczyt możliwości
Lata 70. to okres, który na zawsze zapisał Stal Mielec w historii polskiej piłki. Klub zdobył mistrzostwo Polski w 1973 i 1976 roku, stając się jednym z najlepszych zespołów w kraju. Ale sukcesy to nie tylko dwa tytuły – w 1975 roku Stal była wicemistrzem, a w latach 1974, 1979 i 1982 zajmowała trzecie miejsca.
24 czerwca 1973 roku to data, która na zawsze zapisała się w historii klubu – tego dnia Stal zdobyła swoje pierwsze mistrzostwo Polski. W ostatnim meczu sezonu 1972/73 Stal pokonała na własnym stadionie Zagłębie Wałbrzych 2:0, a bramki strzelili Grzegorz Lato i Jan Domarski. Mielec stał się tego dnia piłkarską stolicą Polski.
W sezonie mistrzowskim 1972/73 w barwach Stali wystąpiło 18 zawodników, a 7 z nich zagrało we wszystkich 26 meczach: Zygmunt Kukla, Krzysztof Rześny, Marian Kosiński, Eryk Hansel, Włodzimierz Gąsior, Adam Popowicz i Witold Karaś
Drugie mistrzostwo w 1976 roku potwierdziło, że Stal to nie przypadkowy triumfator, ale stabilny, mocny zespół. W tym okresie klub regularnie grał w europejskich pucharach, a w sezonie 1975/76 dotarł do finału Pucharu Polski, choć nie udało się zdobyć tego trofeum.
Przed modernizacją stadion w Mielcu mieścił 30 000 widzów i gościł mecze Pucharu Europy, Pucharu UEFA oraz spotkania reprezentacji Polski, w tym eliminacje mistrzostw świata i Europy. To pokazuje, jaką rangę miał wtedy klub.
Legendarne postacie Stali Mielec
Sukces Stali w latach 70. to przede wszystkim zasługa wybitnych zawodników. Klub stał się kuźnią talentów, a niektórzy piłkarze z Mielca osiągnęli międzynarodową sławę.
Grzegorz Lato to największa gwiazda w historii klubu. Legendarny reprezentant Polski, król strzelców mundialu 1974, przez lata był twarzą Stali. W mistrzowskim sezonie 1972/73 Lato rozegrał 24 mecze, a jego imię nosi obecnie stadion klubu.
Henryk Kasperczak to kolejna legenda – pomocnik reprezentacji Polski, uczestnik mundialu 1974 i 1978. W sezonie 1972/73 zagrał 22 mecze, a później został cenionym trenerem.
Jan Domarski, Włodzimierz Gąsior, Adam Popowicz, Witold Karaś, Stanisław Stój – to nazwiska, które na zawsze pozostaną w pamięci kibiców Stali. Wielu z tych zawodników reprezentowało również Polskę w najważniejszych turniejach.
Ranking Stali Mielec w historii polskiej piłki
Jak Stal Mielec wypada w historycznych zestawieniach polskich klubów? Według historycznych rankingów opartych na wynikach we wszystkich rozgrywkach ligowych, Stal zajmuje 22. miejsce wśród polskich klubów. To całkiem przyzwoity wynik, biorąc pod uwagę, że klub przez wiele lat nie grał w ekstraklasie.
| Osiągnięcie | Liczba | Lata |
|---|---|---|
| Mistrzostwa Polski | 2 | 1973, 1976 |
| Wicemistrzostwa Polski | 1 | 1975 |
| Trzecie miejsca | 3 | 1974, 1979, 1982 |
| Finał Pucharu Polski | 1 | 1975/76 |
| Sezony w Ekstraklasie | 25 | Do 1997 |
Bilans Stali w pierwszej lidze (do 1997 roku): 25 sezonów, 738 meczów, 726 punktów, bilans bramkowy 838:845. To solidne statystyki, pokazujące że przez ćwierć wieku klub utrzymywał się w krajowej elicie.
Warto zauważyć, że ranking historyczny Stali Mielec jest wyższy niż niektórych klubów, które dziś grają w ekstraklasie. To efekt świetnych wyników w latach 70. i 80., które wciąż mają znaczenie w długoterminowych zestawieniach.
Upadek i trudne lata – koniec epoki
Lata 80. to początek problemów. W sezonie 1982/83 Stal zajęła 15. miejsce i spadła do drugiej ligi, choć teoretycznie miała mocny skład. Potem nastąpiła seria awansów i spadków – klub raz po raz wracał do ekstraklasy, by po sezonie lub dwóch znów spaść.
Prawdziwa katastrofa nadeszła w latach 90. Transformacja ustrojowa i problemy ekonomiczne fabryki PZL odbiły się na klubie. W sezonie 1996/97 piłkarze zastrajkowali, domagając się wypłaty zaległości, a klub pogrążał się w długach.
12 czerwca 1997 roku na walnym zgromadzeniu członków FKS PZL-Stal podjęto decyzję o zakończeniu działalności klubu i wycofaniu drużyny z rozgrywek drugiej ligi. Stal zajmowała wtedy ostatnie, 18. miejsce. To był koniec pewnej epoki – klub, który jeszcze 15 lat wcześniej grał w pucharach europejskich, przestał istnieć.
Odbudowa – długa droga powrotu
Po upadku w 1997 roku klub został reaktywowany i rozpoczął wspinaczkę od najniższych lig. To była powolna, żmudna odbudowa, która trwała ponad 20 lat.
W sezonie 2015/16 Stal zdobyła tytuł drugiej ligi z 69 punktami (20 zwycięstw, 9 remisów, 5 porażek w 34 meczach), co dało awans do pierwszej ligi. To był pierwszy krok na drodze powrotu do krajowej elity.
Prawdziwy przełom nastąpił w 2020 roku. Po zajęciu pierwszego miejsca w pierwszej lidze Stal Mielec awansowała do ekstraklasy po raz pierwszy od sezonu 1995/96. Po 24 latach klub wrócił na najwyższy poziom rozgrywkowy.
Powrót do ekstraklasy został przyjęty z entuzjazmem w Mielcu. Kibice pamiętający złote czasy doczekali się powrotu klubu do elity, a młodsze pokolenie mogło zobaczyć Stal w najlepszej lidze.
Stal w ekstraklasie 2020-2025
Jak Stal radziła sobie po powrocie do ekstraklasy? Przez cztery sezony klub utrzymywał się w lidze, co само w sobie było sukcesem. Pozycja Stali Mielec w rankingu ekstraklasy przez te lata wahała się między środkiem a dolną częścią tabeli.
W sezonie 2024/25 Stal zanotowała bilans 7 zwycięstw, 10 remisów i 17 porażek, zdobywając 31 punktów (średnio 0,91 punktu na mecz) i zajmując 16. miejsce, co oznaczało spadek do pierwszej ligi.
W sezonie 2024/25 Stal strzeliła 39 goli (średnio 1,15 na mecz) i straciła 56 bramek (1,65 na mecz), z bilansem -17
Spadek po czterech sezonach w ekstraklasie to rozczarowanie, ale trzeba pamiętać, że utrzymanie się przez cztery lata to i tak osiągnięcie dla klubu ze stosunkowo małego miasta. Ranking Stali Mielec w ekstraklasie nigdy nie był imponujący, ale stabilność miała swoją wartość.
Statystyki ostatniego sezonu w ekstraklasie
W sezonie 2024/25 bilans domowy Stali wynosił 5 zwycięstw, 6 remisów i 6 porażek (21 punktów), a wyjazdowy 2 zwycięstwa, 4 remisy i 11 porażek (10 punktów). Widać wyraźnie, że problemem były mecze na wyjeździe – tam drużyna zdobywała znacznie mniej punktów.
Obecna sytuacja – sezon 2025/26 w pierwszej lidze
Po spadku z ekstraklasy Stal rozpoczęła sezon 2025/26 w pierwszej lidze. Na dzień 15 listopada 2025 roku klub zajmował 15. miejsce na 18 drużyn z bilansem 3 zwycięstwa, 4 remisy i 9 porażek. To trudny start, który pokazuje, że drużyna potrzebuje czasu na odbudowę.
Rankingi Stali Mielec w pierwszej lidze nie są obecnie imponujące, ale sezon jest długi. Klub ma doświadczenie w grze na tym poziomie i wie, jak wrócić do ekstraklasy – udało się to przecież w 2020 roku.
Stadion i infrastruktura
Stadion Stali Mielec, noszący imię Grzegorza Lato, został wybudowany w 1953 roku, a gruntowną modernizację przeszedł w 2013 roku, kiedy pojemność zmniejszono do 7000 miejsc. To duża zmiana – wcześniej obiekt mieścił 30 000 widzów.
Zmniejszenie pojemności było konieczne ze względów bezpieczeństwa i komfortu, ale też realistyczne – Stal rzadko wypełnia cały stadion. Nowoczesny, mniejszy obiekt lepiej odpowiada obecnym potrzebom klubu.
Warto zauważyć, że stadion w Mielcu ma bogatą historię. Podczas meczów europejskich pucharów w latach 70. i 80. na trybunach gromadziło się około 40 000 widzów – ludzie oglądali mecze nawet stojąc poza oficjalnymi trybunami.
Znaczenie Stali dla polskiej piłki
Dlaczego Stal Mielec ma znaczenie dla polskiej piłki, skoro dziś to klub z pierwszej ligi, który walczy o utrzymanie?
Po pierwsze, historia. Dwa mistrzostwa Polski to osiągnięcie, którego nie można wymazać. Stal pokazała, że klub ze średniego miasta, wspierany przez lokalny zakład pracy, może sięgnąć po najwyższe trofea. W latach 70. Mielec konkurował z Warszawą, Krakowem czy Śląskiem – i wygrywał.
Po drugie, wychowanie zawodników. Stal była kuźnią talentów – Lato, Kasperczak i inni zaczynali właśnie w Mielcu. Klub pokazał, że można budować silną drużynę nie tylko na transferach, ale też na pracy z młodzieżą.
Po trzecie, przykład upadku i odbudowy. Historia Stali to lekcja o tym, jak szybko klub może spaść z ekstraklasy do niebytu, ale też o tym, że powrót jest możliwy. Reaktywacja klubu po bankructwie w 1997 roku i powrót do ekstraklasy w 2020 to inspirująca opowieść o determinacji.
Rywale i derbowe emocje
Stal Mielec nie ma klasycznych derby w stylu krakowskim czy warszawskim, ale ma swoich tradycyjnych rywali. W latach 60. i 70. rozwinęła się rywalizacja z klubami śląskimi, szczególnie z Górnikiem Zabrze, która była intensyfikowana przez gorące mecze w drugiej i pierwszej lidze.
Dziś, gdy Stal gra w pierwszej lidze, lokalnymi rywalami są inne kluby z regionu – na przykład Resovia Rzeszów czy Sandecja Nowy Sącz. Te mecze mają szczególną atmosferę, bo kibice z małych miast traktują piłkę bardzo osobiście.
Pozycja Stali Mielec w rankingu rywalizacji regionalnych jest mocna – klub ma długą historię i lojalnych kibiców, co daje mu przewagę psychologiczną nad nowszymi zespołami.
Perspektywy na przyszłość
Jaka przyszłość czeka Stal Mielec? Trudno przewidzieć, ale kilka rzeczy jest pewnych.
Klub ma stabilne zaplecze finansowe – nie jest już uzależniony od jednego zakładu pracy, ma różnych sponsorów i wsparcie samorządu. To zmniejsza ryzyko powtórki z lat 90.
Mielec to miasto liczące około 60 000 mieszkańców – nie jest to wielka metropolia, ale wystarczająco duża baza, by utrzymać klub na przyzwoitym poziomie. Rankingi Stali Mielec wśród klubów z podobnych miast są całkiem dobre.
Powrót do ekstraklasy jest realny, ale wymaga czasu i konsekwentnej pracy. Klub już raz pokazał, że potrafi się odbudować – nie ma powodu, by nie mógł tego powtórzyć.
Podsumowanie – klub z historią i charakterem
Stal Mielec to klub, który zasługuje na szacunek. Dwa mistrzostwa Polski, legendarne postacie, wielkie mecze na wypełnionym stadionie – to wszystko część historii polskiej piłki. Ranking Stali Mielec w historycznych zestawieniach pokazuje, że to nie jest przypadkowy klub, ale zespół z prawdziwym dorobkiem.
Upadek w latach 90. i długa droga powrotu to druga strona tej historii. Pokazuje ona, jak krucha może być pozycja klubu piłkarskiego i jak ważne jest stabilne zarządzanie. Rankingi Stali Mielec w ekstraklasie po powrocie w 2020 roku nie były imponujące, ale sam fakt utrzymania się przez cztery sezony to sukces.
Dziś Stal znów jest w pierwszej lidze, walcząc o powrót na najwyższy poziom. Pozycja Stali w rankingu pierwszej ligi nie jest obecnie mocna, ale sezon jest długi. Klub ma doświadczenie, historię i lojalnych kibiców – to fundamenty, na których można budować przyszłość.
Dla osób zaczynających przygodę z polską piłką Stal Mielec to ciekawy przykład klubu, który przeszedł pełen cykl: od sukcesów przez upadek po odbudowę. Warto śledzić losy tego zespołu, bo jego historia to kawałek historii całej polskiej piłki.